STEUNPUNT: WE SNAKKEN NAAR GEBORGENHEID
MENU   door Hans Westervoorde in Achtereen, 20 november 2000

Nederland individualiseert in hoog tempo.  De gemiddelde bezetting van een Nederlands woonhuis dunt nog altijd uit.  Toch is er tegelijkertijd een tegenbeweging: het aantal leefgemeenschappen neemt toe.  Zaterdag waren ze in Utrecht bijeen, zij die snakken naar geborgenheid.

<<< Het Stenpunt voor Leefgemeenschappen hield zaterdag in Utrecht voor eerst een open dag.

(voormalige SLG is nu een Internet-infopunt 'Leefgemeenschappen.NL', beheerd door Fred Kusters, kanttekening webbeheer)

Buiten, op straat in de Utrechtse wijk Overvecht, jakkeren de mensen op weg naar hun individuele geluk.  Binnen, in de zaal die De Prinsenhofbeet, worden zestig mensen welkom geheten door Anrie Weiland: "Lieve mensen, lk kan u niet vertellen hoe blij ik ben dat ik u hier allen mag verwelkomen."  Als dat geen warm welkom is Anne Weiland is een van de initiatiefnemers van het Steunpunt voor Leefgemeenschappen en opent de eerste echte open dag van de leefgemeenschappen.

Bestaan die nog ?  Jazeker, ze bestaan nog en het zijn er meer dan driehonderd.  Het bewijs ligt op tafel, een catalogus met adressen, achtergronden en omschrijving van het type gereedschap.  En dan wilde nog lang niet iedere gemeenschap erin, want wisten zij veel wat ervan kwam ?

Na een inleidend praatje en het noemen van wat huisregels, stelt Weiland voor om te beginnen met muziek:  "Dat vind ik enorm stimulerend."  Geheel in het zwart gekleed, treedt Fernand Huard-chansonnier, geboren in het Franse Fréjus en werkzaam in Utrecht - naar voren.  Huard tokkelt op zijn gitaar, zingt de teksten van Brels Vésoul en Brassens' Les copains d'abord.  Allereerst vrienden, dat zijn ze vandaag in Utrecht.

TOP

Leefgemeenschappen, ze zijn er in verschillende vormen en maten.  Vele hebben een religieuze achtergrond.  Zoals De Bondgenoot in Barneveld, bestaande uit negengezinnen die hun woningen verkochtellom een leefgemeenschap te stichten waarin de christelijk spiritualiteit voorop staat.  Andere groepen zijn voortgekomen uit de zorgsettor.  En De Wonne in Enschede biedt een dak boven het hoofd aan mensen die door allerhande problemen dat dak waren kwijtgeraakt.

Weer andere hebben een levensbeschouwelijk fundament, zoals de Hobbitstee in Wapserveen waar soberheid, verdraagzaamheid en harmonie worden gepredikt.

Net zoals in de grote leefgemeenschap die ook wel maatschappij wordt genoemd of in een leefgemeenschap die gezin heet, gaat het in zo'n leefgemeenschap wel eens moeizaam.  Daarom discussiëren bewoners in workshops over de juiste balans tussen privé en leefgemeenschap, over de relatie tussen de vaste kern en nieuwe of tijdelijke bewoners, over dagorde, leefregels.

"Hoe vertel ik;" vraagt Frits ter Kuile, bewonervan het Jeannette Noëlhuis in Amsterdam, "dat ik, als ik 's ochtends mijn bed uit kom, een boterham wil roosteren en een kop theezet, ik vooral mijn treinwil halen.  Natuurlijk zeg ik vriendelijk bonjour, maar er is wel een hek om me heen."
De groep spreekt over de eigen ervaringen; wanneer 'nee' te zeggen, wanneer de rem te hanteren. Doe je het niet, is het ook weer niet goed.  Hoopt, zich te veel narigheid op, dan is een prbleem.  En hoe moet je zeggen dat je je aan een ander stoort ?

Pim van Deenen uit Tilburg heeft daar wel ervaring mee, een dikke twintig jaar zelfs: "Het is beter te zeggen 'beste Frits, ik krijg het Spaansbenauwd van je', dan 'je moet nu evenophouden'.  Je moet niet te dwingend zijn, je kunt beter de ander laten voelen wat hij bij je teweeg brengt."

TOP

Veel leefgemeenschappen vallen volgens Marieke Milder uiteen door een gebrek aan leiderschap. "Dat is heel verschillend geregeld," zegt ze tijdens de lunchpauze (het consumeren van de meegebrachte etenswaar is uiteraard een gezamenlijk project).  Milder heeft voor Kontakt der Kontinenten in Soesterberg-zelfseen cursus bedacht over hoe te leven in een groep.
"Een heel aardig voorbeeld vind ik de Nikola-communiteit in Utrecht.  Die heeft een tweekoppige leiding: die om de vier jaar wisselt.  Om de twee jaar wordt eenvan de twee leiders vervangen. Het klinkt misschien wat bureaucratisch, maar áls er niets is geregeld, is het ook niet goed."

Komt bij Tilburger Van Deenen niet aan met de stelling dat de leefgemeenschappen nergens goed voor zijn.  80 procent van de problemen, schat hij, komt voort uit eenzaamheid.  Die leefgemeenschappen kunnen volgens hem een prachtig vangnet zijn, beter dan door wachtlijsten geteisterde betaalde zorginstellingen die hun hulp van negen tot vijf uur bieden.

"Het gaat erom dat mensen het gevoel hebben dat ze ergens vanzelfsprekend bijhoren.  Dat ze er niet om hoeven vragen, maar dat ze het krijgen.  Dat zo wezenlijk, dat doet mensen zoveel goed.  En als dat gevoel er niet is, is dat tegelijk zo ziekmakend."

Van Deenen wil bij een volgende gelegenheid ook politici uitnodigen, een wat vinniger protest laten horen: "Bij het uitstappen van de trein zag ik de bedelaars op Hoog Catharijne.  De gaten die vallen in het sociale netwerk ... ik vind dat het afgelopen moet zijn met de zelfgenoegzaamheid van de ministervan sociale zaken."

Op het hart van van beenen rust een houten kruis.  Daar doet het pijn als hij zwervers ziet.

TOP